هذیان تاریخی یک رییس جمهور | سخنرانی دیشب ترامپ چگونه سابقه سخنرانیهای مهم را دگرگون کرد؟
رویداد۲۴| روز گذشته جهان خود را برای یک سخنرانی تاریخی آماده کرده بود. رسانههای امریکا آماده باش داده بودند. انتظار میرفت ترامپ سخنرانی از جنس سخنرانی هری ترومن در اتاق کوچک ناو یو. اس. اس آگوستا داشته باشد که اعلام کرد که آمریکا جهان را با آوردن سلاح هستهای به میدان نبرد تغییر داده است. یا سخنرانی شبیه جورج دبلیو بوش از دفتر بیضیشکل که از آمریکاییها خواست که پس از حملات ۱۱ سپتامبر، ایمان خود را حفظ کنند و کمی بعد اعلام کرد که نیروهای آمریکایی عملیات نظامی علیه طالبان در افغانستان را آغاز کردهاند. یا سخنرانی باراک اوباما در سالن کراس هال کاخ سفید که به کشور اطلاع داد که سرکرده حملات ۱۱ سپتامبر، اسامه بن لادن، توسط نیروهای ویژه آمریکا در پاکستان کشته شده است. اینها روزهای بزرگی بودند که مسیر جهان را برای نسلها تغییر دادند و مردم همیشه به یاد خواهند داشت که کجا بودند وقتی این خبر را شنیدند؛ و سپس سخنرانی چهارشنبه شب دونالد ترامپ از راه رسید. در تنها ۱۹ دقیقه و چند ثانیه، رئیسجمهور فعلی امریکا مجموعهای پراکنده از اظهارات را ارائه داد که هم متناقض بود و هم کمکی به تلاشهایش برای جلب حمایت جهانی از عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران نمیکرد. این برداشت غالب رسانههای جریان اصلی از سخنرانی ترامپ بود.
دانشآموزی که درسهایش را نخوانده بود
مجله تایم نوشته: وقتی ترامپ روی صحنهای ظاهر شد که معمولاً برای لحظات تاریخی کنار گذاشته شده است، شبیه دانشآموزی بود که برای ارائه آماده نیست و به جای آن، بر اساس غریزه، تئوریهای مختلف را دنبال میکند. این مجله میگوید سخنرانی دیشب شب شبیه نسخهای نمایشی از پستهای شبکههای اجتماعی او بود. ترامپ ادعای پیروزی کامل میکند در حالی که تهدید به تشدید شدید دارد. او برای اقتصادی که هر روز به دلیل نوسانات او در اهداف جنگی متزلزل میشود، طلب اعتبار میکند و میگوید همه چیز یک مشکل کوتاهمدت است؛ و ترکیبی از برنامههای هستهای جورج اچ. دبلیو. بوش، برنامه آزادی جورج دبلیو. بوش و حتی پیگیری صلح خاورمیانه بیل کلینتون و جیمی کارتر را ارائه میدهد.
بیشتر بخوانید: واکنش بازارها به سخنان ترامپ؛ طلا و نفت صعودی شد | سهام و رمزارز سقوط کرد
ترامپ در این سخنرانی گفت: «ما در مسیر تکمیل تمام اهداف نظامی آمریکا هستیم، خیلی زود.»
تایم این جمله را اینگونه تفسیر کرده: امریکا به نظر میرسد باید برای یک جشن پیروزی طولانی و مبهم در این جنگ آماده باشد.
در یکی از بخشهای سخنرانی، او از «پیروزی قاطع و فراگیر» سخن گفت و ادعا کرد: «هرگز در تاریخ جنگ، دشمن چنین خسارات بزرگ و واضحی در عرض چند هفته متحمل نشده است.»
و در بخش دیگر، گفت که پیروزی هنوز کامل نشده است: «ما در دو تا سه هفته آینده به شدت به آنها ضربه خواهیم زد. آنها را به عصر حجر بازخواهیم گرداند، جایی که شایسته آن هستند.»
در بخش دیگری پیشبینی کرد که تنگه هرمز «بهطور طبیعی باز خواهد شد.» و در لحظهای دیگر به خریداران نفت خاورمیانه گفت که مسئولیت گذرگاهی که در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به ایران فلج شده را بر عهده بگیرند. «ایالات متحده تقریباً هیچ نفتی از تنگه هرمز وارد نمیکند و در آینده نیز نخواهد کرد. ما به آن نیاز نداریم. هرگز نیاز نداشتهایم و نداریم.»
تایم میگوید به نظر میرسد ترامپ تمام چیزهایی که ممکن بود برخی نگرانیهای آمریکاییها را آرام کند، گردآوری کرده و آن را مانند یک فرانکشتاین سیاست خارجی به هم دوخته است.
نظرسنجیهای چه میگوید؟
برای فهم واکنشها به این سخنرانی کافیست به نظرسنجیها نگاه کنیم: تنها یکسوم آمریکاییها معتقدند که ترامپ برنامه مشخصی برای مدیریت وضعیت ایران دارد. حدود همین میزان، ۳۴٪، تصمیم برای انجام حملات نظامی علیه ایران را تأیید میکنند که در ماه گذشته هفت درصد کاهش یافته است. ۷۱٪ آمریکاییها میگویند کنگره نباید ۲۰۰ میلیارد دلار مورد درخواست کاخ سفید برای این جنگ را اختصاص دهد و ۶۸٪ با اعزام نیروهای زمینی به ایران مخالفند؛ در حال حاضر ۵۰ هزار نیروی نظامی در منطقه حضور دارند.
بیشتر بخوانید: شطرنج ۱۲ بعدی: در ذهن ترامپ چه میگذرد؟
سردرگمی در کاخ سفید؟ | استراتژی مبهم ترامپ درباره ایران، مشاورانش را هم گیج کرده است
در سخنرانی آماده شده توسط ترامپ، هیچ اشارهای به حضور نیروهای زمینی آمریکا در ایران یا ناتو، پیمان ناتو که ترامپ بارها اشاره کرده ممکن است آمریکا آن را ترک یا تغییر دهد، نشده است. با توجه به اینکه پایگاه هواداران MAGA ترامپ در حال تضعیف است و او به هویت غیرمداخلهجویانه خود فاصله گرفته و آماده است اتحادهایی که آمریکا را کنار بگذارد، سکوت او در این موارد مهم و آسیب زننده به اعتبار ترامپ است.
همچنین گفته نشد که فشار واقعی اقتصادی که این جنگ ایجاد کرده چیست. ترامپ مانند همیشه یادآور شد که والاستریت رکوردهای متعددی زده و افزایش هزینه انرژی و قیمت کالاها و خدمات دیگر را یک مشکل کوتاهمدت میداند که ارزش تحمل برای تغییر بزرگ در ایران را دارد.
ترامپ این سخنرانی را به مناسبت یک ماهگی آغاز جنگ ارائه داد.
سپس آن را با جنگهای طولانیمدت مانند جنگهای جهانی اول و دوم، ویتنام، کره و عراق مقایسه کرد. در مقابل مدعی شد، ایران به راحتی مهار شده است.
«دیگر تهدیدی نیست. آنها قلدر خاورمیانه بودند، اما دیگر نیستند.» عبارتی که از دید مجله تایم عجیب است، چون این مجله میگوید ساکنان خاورمیانه امروز دایما صدای آژیر حملات ایران را میشنوند و برعکس ادعای ترامپ، قدرت ایران در خاورمیانه کم نشده.
تهدید «عصر حجر» ترامپ و پاسخ کنایهآمیز ظریف
ترامپ در بخشی از سخنرانی خود، ایران را تهدید کرد که «به عصر حجر بازخواهد گشت»، عبارتی که بازتاب گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشته است. تحلیلگران داخلی و خارجی آن را نمونهای از ادعاهای مبهم و متناقض رئیسجمهور آمریکا دانستهاند که بیش از هر چیز نشاندهنده سردرگمی و عدم تمرکز سیاست خارجی اوست.
برخی رسانهها نوشتند این تهدید، بهجای ایجاد وحشت، بیشتر جنبه نمایشی و تبلیغاتی دارد و ترامپ در تلاش است تا با جملاتی جنجالی، توجه افکار عمومی داخلی و خارجی را جلب کند. کاربران شبکههای اجتماعی نیز با طنز به این تهدید واکنش نشان داده و آن را نشانهای از فاصله گرفتن ترامپ از واقعیتهای منطقه و ناتوانی او در پیشبینی نتایج جنگ قلمداد کردهاند.
در واکنش به این سخنان، محمدجواد ظریف، وزیر پیشین امور خارجه، در توییتی نوشت: «ایرانیان شجاع، توهمِ “تسلیم بیقید و شرط در سه روز” او را به خاک سپردند. ایران حتی در “عصر حجر” هم یک تمدن بزرگ داشت—جایی که او و وزیر جنگش به آن تعلق دارند. ۲۲ دقیقه سروصدا، صفر محتوا. فقط به اندازهای زمان برای پول به جیب زدن.» این پیام ظریف، ضمن کنایه به تهدید ترامپ، نشان میدهد که تهدیدهای نمایشی و عجولانه آمریکا توان متوقف کردن ایران را ندارد و تنها به خنده و اعتراض مردم منجر میشود.
